Kost te veel, duurt te lang: Europese megavervoersprojecten liggen niet bepaald op koers
In dit artikel:
De Europese Rekenkamer (ERK) waarschuwt dat acht grootschalige grensoverschrijdende vervoersprojecten die cruciaal zijn voor het TEN‑T kernnetwerk ernstig uit de pas lopen qua tijd en geld. In een update van haar controle uit 2020 constateert de ERK dat voltooiing van het kernnetwerk in 2030 onhaalbaar is: veel projecten lopen jaren vertraging op en kosten zijn fors gestegen.
De onderzochte projecten — onder meer Rail Baltica, de spoorverbinding Lyon–Turijn, de Brenner‑basistunnel, het Seine‑Noord‑Europakanaal en de Fehmarnbelt‑tunnel — vormen de ruggengraat voor Europees spoor, weg en binnenvaart. Sinds 2020 zijn de totale kosten, gecorrigeerd voor inflatie, gemiddeld met 82% toegenomen. Rail Baltica kent de grootste stijging (+160% in zes jaar); sommige werken, zoals het Seine‑Noordkanaal, zijn intussen ongeveer drie keer zo duur als aanvankelijk geraamd. Tegelijk is de gemiddelde vertraging opgelopen van 11 naar 17 jaar; zo zouden de Brenner‑buis en Lyon–Turijn nu pas rond 2032–2033 afkomen, terwijl ze eerder rond 2015–2016 gereed hadden moeten zijn.
De ERK wijt de problemen niet alleen aan externe schokken — de coronapandemie, de oorlog in Oekraïne en oplopende grondstofprijzen — maar ook aan interne fouten: onvolledige planningen, te optimistische gebruiks‑ en opbrengstramingen, trage juridische trajecten en onverwachte technische complicaties bij bijvoorbeeld tunnelbouw. Bovendien heeft de Europese Commissie haar handhavingsinstrumenten tot nu toe terughoudend gebruikt.
Financieel heeft de EU tot nu toe 15,3 miljard euro aan subsidies verleend aan deze acht megaprojecten, bijna 8 miljard euro meer dan bij de vorige controle. Hoewel de recent herziende TEN‑T‑verordening de bevoegdheden van de Commissie versterkt, verwacht de ERK dat dat vooral effect zal hebben op toekomstige projecten; voor de lopende dossiers is de schade volgens hen grotendeels al geleden.
Gevolg is langdurige onzekerheid voor capaciteit, routes en betrouwbaarheid van het Europese transportnet — precies nu Europa inzet op verduurzaming, modal shift en strategische veerkracht. De ERK-signalen benadrukken dat ambitie alleen niet volstaat: zonder betere planning, governance en striktere sturing blijven mega‑infrastructuurprojecten risico’s voor kosten en levertijden veroorzaken.